सम्पादकीय
नेपाल सरकारले आर्थिक वर्ष २०८२/०८३ को बजेटको तयारी गरिरहेको छ । यस पटकको बजेटमा नेपालको अर्थतन्त्रको मेरुदण्डका रूपमा रहेको कृषि क्षेत्र सधैँ बजेट निर्माणको महत्त्वपूर्ण पाटो रहँदै आएको छ । देशको ठूलो जनसंख्या कृषिमा निर्भर रहेकाले र यसको उत्पादनले राष्ट्रिय अर्थतन्त्रमा प्रत्यक्ष प्रभाव पार्ने भएकाले, कृषिमा बजेटको प्राथमिकता निर्धारण गर्नु समग्र विकास र समृद्धिका लागि अपरिहार्य छ ।
यस वर्षको बजेटमा कृषि क्षेत्रलाई विशेष प्राथमिकता दिनुपर्ने आवश्यकता झनै टड्कारो देखिएको छ । जलवायु परिवर्तनकाे असर, बढ्दो खाद्य असुरक्षाको चिन्ता, र युवाहरूको कृषिप्रतिको घट्दो आकर्षणजस्ता चुनौतीहरूलाई सम्बोधन गर्न योजनाबद्ध र पर्याप्त बजेट विनियोजन गरिनुपर्छ । परम्परागत कृषि प्रणालीलाई आधुनिकीकरण गर्न नयाँ प्रविधि, उन्नत बीउबिजन, र यान्त्रीकरणमा जोड दिनुपर्छ । यसका लागि अनुसन्धान र विकास मा बजेट बढाउनु आवश्यक छ ।
नेपालको कृषि मनसुनमा आधारित भएकाले, वर्षभरि सिँचाइको सुविधा उपलब्ध गराउनु उत्पादन वृद्धिको लागि अपरिहार्य छ । साना तथा मझौला सिँचाइ आयोजनाहरूलाई प्राथमिकता दिँदै सौर्य ऊर्जामा आधारित सिँचाइ प्रणालीको विकासमा पनि ध्यान दिनुपर्छ । किसानहरूलाई सजिलो र सहुलियतपूर्ण कृषि ऋण उपलब्ध गराउनु उनीहरूको उत्पादन क्षमता बढाउनका लागि महत्त्वपूर्ण छ । कृषि बिमाको दायरा विस्तार गरी प्राकृतिक प्रकोपबाट हुने क्षतिको जोखिम न्यूनीकरण गर्नुपर्छ ।
उत्पादित वस्तुको उचित मूल्य र बजार सुनिश्चितता नहुँदा किसानहरू हतोत्साहित हुने गरेका छन् । बिचौलियाको अन्त्य गरी किसानले आफ्नो उत्पादनको उचित मूल्य पाउने वातावरण सिर्जना गर्नुपर्छ। कोल्ड स्टोरेज, प्रशोधन केन्द्र, र बजार पूर्वाधारको विकासमा बजेट विनियोजन गरिनुपर्छ । युवाहरूलाई कृषिमा आकर्षित गर्न व्यवसायिक कृषि शिक्षा र आधुनिक तालिम प्रदान गरिनुपर्छ । कृषि विश्वविद्यालय र अनुसन्धान केन्द्रहरुलाई सुदृढ बनाउँदै माटोको उर्वराशक्ति, रोग नियन्त्रण, र बाली विविधीकरणमा अनुसन्धान बढाउनुपर्छ ।
कृषिमा गरिने लगानीले खाद्य सुरक्षा, रोजगारी सिर्जना, गरिबी निवारण र समग्र आर्थिक वृद्धिमा प्रत्यक्ष योगदान पुर्याउँछ । तसर्थ, आगामी बजेटमा तिन वटै सरकारले प्राथमिकताका साथ कृषिमा बजेट छुट्टाउनु पर्छ । कृषि क्षेत्रलाई उपेक्षा नगरी यसका चुनौतीहरूलाई सम्बोधन गर्दै, किसानहरूको हित र राष्ट्रिय अर्थतन्त्रको सुदृढीकरणका लागि पर्याप्त र परिणाममुखी बजेट विनियोजन गरियोस् । कृषिमा गरिने आजको लगानीले भोलिको समृद्ध नेपालको आधारशिला तयार पार्नेछ ।
खुल्ला प्रेस । १४ जेष्ठ २०८२, मंगलवार ०७:१६