काठमाण्डाैः संघीय संसदमा ३३ प्रतिशत महिलाको अनिवार्य उपस्थिति हुनुपर्ने संवैधानिक व्यवस्था प्रतिनिधिसभामा कार्यान्वयन गर्नुपर्ने समय आइपुगेको छ । निर्वाचन आयोगले समानुपातिक तथा प्रत्यक्षतर्फका मतगणना सम्पन्न भएको जानकारी दिएको छ ।
संघीय संसद सचिवालयका अनुसार ५९ सदस्यीय राष्ट्रियसभामा हाल २१ जना महिला सदस्य छन् । समानुपातिक निर्वाचन निर्देशिका, २०८२ अनुसार संघीय संसदमा ३३ प्रतिशत महिला हुनैपर्ने प्रावधानअनुसार रास्वपाबाट सबैभन्दा बढी महिलाले अवसर पाउनेछन् । कारण राष्ट्रियसभामा उसको प्रतिनिधित्व छैन ।
समग्रमा प्रतिनिधिसभाको प्रत्यक्षतर्फबाट भने १४ जना मात्रै महिला निर्वाचित भएका छन् । यसरी दुवै सदनमा हाल ३५ जना महिला पुगेका छन् । यो संघीय संसदको १० प्रतिशत मात्र हुन आउँछ । नपुग प्रतिशत अब प्रतिनिधिसभाको चुनावमा समानुपातिक प्रणालीतर्फबाट पुर्याउनुपर्ने हुन्छ ।
राष्ट्रियसभाका ५९ र प्रतिनिधिसभाका २७५ गरी संघीय संसद ३३४ सदस्य हुँदा ३३ प्रतिशत पुर्याउन १११ जना महिला हुनुपर्ने कानुनी व्यवस्था छ ।
रास्वपाबाट ४७ महिला अनिवार्य
रास्वपाको राष्ट्रियसभामा प्रतिनिधित्व नभएपछि उसले महिला कोटाबाट धेरै सांसद बनाउनुपर्ने हुन्छ । उसले प्रतिनिधिसभामा प्रत्यक्षतर्फ १२५ र समानुपातिकतर्फ ५७ गरी १८२ सिट पाउनेछ । यो संख्याको ३३ प्रतिशत पुर्याउन ६० महिला आवश्यक पर्छ । प्रत्यक्षतर्फ १३ महिला निर्वाचित भइसकेकाले अब रास्वपाले समानुपातिकबाट ४७ महिला अनिवार्य पठाउनुपर्नेछ ।
कांग्रेसमा १५ महिला अनिवार्य
कांग्रेसबाट राष्ट्रियसभामा २४ सदस्य छन् । प्रतिनिधिसभामा प्रत्यक्षतर्फ १८ सदस्य छन् । यसरी ६२ सदस्यको ३३ प्रतिशतअनुसार कम्तीमा २१ महिला आवश्यक पर्छ । अहिले राष्ट्रियसभामा ५ र प्रतिनिधिसभामा निर्वाचित १ गरी ६ महिला रहेकाले कांग्रेसले समानुपातिकबाट १५ महिला पठाउनुपर्ने हुन्छ । कांग्रेसले पाएको २० सिटमध्ये ५ जना मात्रै पुरुष पठाउन पाउनेछ ।
एमालेमा ५ महिला अनिवार्य
एमालेबाट राष्ट्रियसभामा १० र प्रतिनिधिसभामा २५ गरी संघीय संसदमा ३५ जना हुनेछन् । एमालेलाई ३५ जनाको ३३ प्रतिशतअनुसार १२ महिला आवश्यक पर्छ । राष्ट्रियसभामा ७ महिला भएकाले एमालेले समानुपातिकबाट ५ महिला पठाए पुग्नेछ ।
नेकपाको ४ महिला अनिवार्य
नेकपाबाट राष्ट्रियसभामा १८ र प्रतिनिधिसभामा १७ गरी संघीय संसदमा ३५ सदस्य हुनेछन् । ३५ को ३३ प्रतिशत १२ जना नेकपाबाट संघीय संसदमा प्रतिनिधि हुनुपर्नेछ । उसको राष्ट्रियसभामा ८ महिला भएकाले अब समानुपातिकबाट ४ महिला अनिवार्य पठाउनुपर्नेछ ।
श्रम संस्कृति पार्टी
श्रम संस्कृति पार्टीले प्रत्यक्षतर्फ ३ सिट जितेको छ । समानुपातिकतर्फ ४ सिट पाउनेछ । यदि समानुपातिकमा ४ सिट पाएमा उसको ७ सिट हुनेछ । प्रत्यक्षतर्फ महिला निर्वाचित नभएकाले उसले समानुपातिकबाट ३ महिला र १ पुरुष पठाउन सक्नेछ ।
राप्रपा
राप्रपाले प्रतिनिधिसभाको प्रत्यक्षतर्फ १ सिट जितेको छ । यदि समानुपातिकमा ४ सिट पाएमा उसको ५ सिट हुनेछ । त्यसमा २ जना महिला अनिवार्य पठाउनुपर्नेछ भने बाँकी २ सिटमा पुरुष पठाए हुनेछ ।
खुल्ला प्रेस । २७ फाल्गुन २०८२, बुधबार १९:५५